NGƯỜI LÀM THUÊ BÁN THỜI GIAN – NGƯỜI KINH DOANH XÂY HỆ THỐNG

SERIES 01 — BUSINESS MINDSET | TƯ DUY NGƯỜI LÀM CHỦ
Bài 02/90

Ở bài trước, tôi đã chia sẻ một câu hỏi:

Tại sao càng làm chăm, nhiều người càng khó giàu?

Và có một nguyên nhân rất đơn giản:

Chúng ta đang bán thứ hữu hạn nhất mà mình có – THỜI GIAN.

Người làm thuê thường đổi thời gian + năng lực để nhận về thu nhập.

8 giờ làm việc – nhận một mức lương.
Làm thêm giờ – nhận thêm tiền.
Nâng cao chuyên môn – tăng giá trị mỗi giờ làm việc.

Điều đó hoàn toàn bình thường.

Nhưng nếu muốn bước sang con đường kinh doanh, có một tư duy chúng ta buộc phải thay đổi:

NGƯỜI LÀM THUÊ BÁN THỜI GIAN.
NGƯỜI KINH DOANH XÂY HỆ THỐNG.

1. Tài sản đầu tiên chúng ta đem ra thị trường chính là thời gian

Khi mới bước vào đời, phần lớn chúng ta chưa có vốn lớn, chưa có thương hiệu, chưa có hệ thống và cũng chưa sở hữu nhiều tài sản.

Thứ chúng ta có nhiều nhất chính là thời gian và sức lao động.

Vì vậy, cách kiếm tiền đơn giản nhất là đem thời gian và năng lực của mình trao đổi với thị trường.

Bạn đi làm 8 tiếng mỗi ngày.

Doanh nghiệp trả cho bạn một mức lương tương ứng với năng lực, vị trí và giá trị bạn tạo ra.

Đó là một cuộc trao đổi bình thường.

Và đi làm thuê không có gì xấu.

Thậm chí, tôi cho rằng đây là một giai đoạn rất quan trọng để một người trẻ học nghề, học cách làm việc, học kỷ luật và tích lũy năng lực.

Vấn đề chỉ xuất hiện khi sau 10 hay 20 năm, phương thức tạo ra thu nhập của chúng ta vẫn không thay đổi:

Muốn có thêm tiền → phải bán thêm thời gian.

Trong khi thời gian là thứ không thể mở rộng.

Mỗi người đều chỉ có 24 giờ một ngày.

Đó chính là giới hạn đầu tiên của mô hình đổi thời gian lấy tiền.

2. Người làm kinh doanh cũng có thể đang “làm thuê” cho chính mình

Có một điều thú vị mà tôi quan sát được:

Không phải cứ mở công ty là đã có tư duy người làm chủ.

Rất nhiều người nghỉ việc để khởi nghiệp.

Trước đây họ làm 8 tiếng mỗi ngày cho một doanh nghiệp.

Sau khi mở công ty, họ làm 12–16 tiếng mỗi ngày cho… chính doanh nghiệp của mình.

Sáng đến sớm nhất.

Tối về muộn nhất.

Khách hàng gọi – mình nghe.

Nhân viên hỏi – mình trả lời.

Marketing – mình duyệt.

Bán hàng – mình làm.

Tiền bạc – mình kiểm tra.

Có sự cố – mình xử lý.

Thậm chí một ngày nghỉ cũng không dám tắt điện thoại.

Trên danh thiếp, bạn là Founder hoặc CEO.

Nhưng trong thực tế, bạn có thể chỉ đang sở hữu một công việc vô cùng bận rộn.

Nếu người chủ dừng làm và doanh thu lập tức dừng theo, doanh nghiệp đó vẫn đang phụ thuộc rất lớn vào thời gian của người sáng lập.

Đó chưa phải là một hệ thống hoàn chỉnh.

3. Câu hỏi của người làm chủ không phải “Tôi làm thế nào?”

Khi mới bắt đầu, chúng ta thường hỏi:

“Tôi phải làm việc này như thế nào?”

Đó là câu hỏi đúng ở giai đoạn học nghề.

Nhưng khi bước sang tư duy quản trị, câu hỏi cần thay đổi thành:

“Làm thế nào để việc này được thực hiện tốt mà không nhất thiết phải do tôi trực tiếp làm?”

Đây là một thay đổi rất nhỏ trong câu chữ nhưng rất lớn trong tư duy.

Bạn bắt đầu nghĩ đến:

Quy trình.
Tiêu chuẩn.
Con người.
Công nghệ.
Dữ liệu.
Đo lường.
Kiểm soát.

Thay vì tự bán hàng, bạn xây quy trình bán hàng.

Thay vì tự chăm sóc từng khách hàng, bạn xây tiêu chuẩn chăm sóc khách hàng.

Thay vì tự đào tạo từng nhân viên, bạn xây hệ thống đào tạo.

Thay vì mỗi ngày tự kiểm tra hàng chục con số, bạn xây dashboard quản trị và hệ thống báo cáo.

Thay vì mọi quyết định đều phải hỏi người sáng lập, bạn xây cơ chế phân quyền.

Đó là lúc bạn bắt đầu chuyển từ:

NGƯỜI LÀM VIỆC → NGƯỜI XÂY HỆ THỐNG.

4. Hệ thống là gì?

Nhiều người nghe đến “xây dựng hệ thống kinh doanh” thường nghĩ đến một thứ rất lớn và phức tạp.

Theo tôi, có thể hiểu đơn giản:

Hệ thống là cách để một công việc được thực hiện đúng tiêu chuẩn, có thể lặp lại và ngày càng ít phụ thuộc vào một cá nhân cụ thể.

Một cửa hàng có hệ thống không thể phụ thuộc hoàn toàn vào một nhân viên giỏi.

Một đội sales có hệ thống không thể phụ thuộc hoàn toàn vào một “siêu sales”.

Một doanh nghiệp có hệ thống càng không nên phụ thuộc mọi quyết định vào người sáng lập.

Hệ thống có thể bắt đầu từ những thứ rất nhỏ:

Checklist mở cửa mỗi sáng.

Quy trình tiếp nhận khách hàng.

Kịch bản tư vấn.

Quy trình bán hàng.

Tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ.

Cách xử lý khiếu nại.

Quy trình tuyển dụng.

Chương trình đào tạo nhân sự.

Cơ chế KPI.

Cơ chế thưởng.

Báo cáo doanh thu cuối ngày.

Từng thứ nhỏ đó khi được chuẩn hóa và kết nối với nhau sẽ dần tạo thành hệ thống vận hành doanh nghiệp.

5. Tại sao hệ thống lại quan trọng với người kinh doanh?

Bởi hệ thống tạo ra một thứ vô cùng quan trọng:

KHẢ NĂNG NHÂN BẢN.

Nếu một công việc chỉ bạn làm được, bạn có một kỹ năng.

Nếu bạn có thể hướng dẫn 10 người cùng làm được, bạn bắt đầu có một quy trình.

Nếu 100 người ở nhiều địa điểm khác nhau vẫn có thể thực hiện theo cùng một tiêu chuẩn, bạn bắt đầu có một hệ thống.

Đây chính là nền tảng để một mô hình kinh doanh có thể mở rộng.

Một người thợ giỏi có thể phục vụ một số lượng khách hàng nhất định.

Nhưng một người biết xây hệ thống có thể đào tạo hàng chục người thợ giỏi.

Một người bán hàng giỏi có thể tạo ra doanh số lớn.

Nhưng một người xây được hệ thống bán hàng có thể tạo ra một đội ngũ cùng tạo doanh số.

Đòn bẩy của kinh doanh bắt đầu xuất hiện từ đây.

6. Đừng xây doanh nghiệp chỉ để tạo thêm việc cho chính mình

Tôi từng trải qua những giai đoạn làm rất nhiều việc.

Và tôi tin phần lớn những người khởi nghiệp đều phải trải qua giai đoạn đó.

Không có gì sai khi Founder phải xắn tay làm mọi thứ trong những ngày đầu.

Thậm chí đó là cách tốt nhất để hiểu doanh nghiệp của chính mình.

Nhưng có một nguyên tắc tôi cho rằng người làm chủ nên ghi nhớ:

VIỆC GÌ MÌNH PHẢI LÀM HÔM NAY, HÃY TÌM CÁCH ĐỂ NGÀY MAI NGƯỜI KHÁC CÓ THỂ LÀM ĐƯỢC.

Bạn làm lần đầu để hiểu.

Lần thứ hai để tối ưu.

Lần thứ ba hãy bắt đầu ghi lại.

Sau đó:

Chuẩn hóa → Đào tạo → Giao việc → Đo lường → Cải tiến.

Đó chính là cách hệ thống được hình thành.

Nếu 10 năm kinh doanh mà tất cả mọi việc vẫn phải qua tay người sáng lập thì doanh nghiệp có thể lớn về doanh thu, nhưng chưa chắc đã trưởng thành về quản trị.

7. Hệ thống không có nghĩa là người chủ không cần làm việc

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.

Xây hệ thống không phải để người chủ không phải làm gì.

Mà để người chủ được giải phóng khỏi những công việc có thể tiêu chuẩn hóa, từ đó dành thời gian cho những việc có giá trị cao hơn.

Ở giai đoạn đầu, Founder có thể dành phần lớn thời gian để LÀM.

Nhưng khi doanh nghiệp phát triển, thời gian của Founder cần dần chuyển sang:

NGHĨ → XÂY → CHỌN NGƯỜI → PHÂN BỔ NGUỒN LỰC → RA QUYẾT ĐỊNH.

Người chủ không nhất thiết làm ít đi.

Nhưng họ phải làm những việc khác đi.

Nếu trước đây bạn giải quyết 100 vấn đề mỗi ngày, thì sau này nhiệm vụ của bạn là xây một hệ thống khiến 80 vấn đề trong số đó không cần xuất hiện hoặc không cần tìm đến bạn nữa.

Đó mới là giá trị của quản trị.

8. Từ bán thời gian đến sở hữu hệ thống

Ở bài số 01, tôi chia sẻ 4 tầng:

LÀM VIỆC → NĂNG LỰC → HỆ THỐNG → TÀI SẢN

Bây giờ chúng ta có thể nhìn rõ hơn mối quan hệ giữa chúng.

Khi mới bắt đầu:

Bạn dùng THỜI GIAN để kiếm tiền.

Sau đó:

Bạn dùng THỜI GIAN để xây NĂNG LỰC.

Khi đã có năng lực:

Bạn dùng NĂNG LỰC để xây HỆ THỐNG.

Và khi hệ thống có thể tạo ra dòng tiền, thương hiệu, khách hàng, dữ liệu và lợi thế cạnh tranh:

HỆ THỐNG bắt đầu trở thành một TÀI SẢN.

Đây là bước chuyển rất quan trọng trên hành trình từ người lao động đến người kinh doanh và xa hơn nữa là người đầu tư.

Đừng chỉ hỏi hôm nay kiếm được bao nhiêu tiền

Hãy thử đặt một câu hỏi khác:

Sau một ngày làm việc, ngoài số tiền kiếm được, tôi đã xây thêm được thứ gì?

Một kỹ năng mới?

Một quy trình?

Một nhân sự?

Một tệp khách hàng?

Một thương hiệu?

Một sản phẩm?

Một kênh bán hàng?

Một tài sản?

Bởi tiền bạn kiếm được hôm nay có thể được tiêu hết.

Nhưng thứ bạn xây được hôm nay có thể tiếp tục tạo ra giá trị vào ngày mai.

Người làm thuê chủ yếu bán thời gian để tạo ra thu nhập.

Người kinh doanh phải học cách dùng thời gian để xây một thứ lớn hơn chính thời gian của mình:

HỆ THỐNG.

Và đến một ngày, khi hệ thống đủ tốt, nó có thể tiếp tục tạo ra giá trị ngay cả khi người sáng lập không trực tiếp có mặt trong từng hoạt động.

Đó là một trong những bước chuyển quan trọng nhất của TƯ DUY NGƯỜI LÀM CHỦ.

SERIES 90 BÀI VIẾT | HƯỚNG NGHIỆP → KHỞI NGHIỆP → ĐẦU TƯ

Bài 01: Tại sao càng làm chăm, nhiều người càng khó giàu?
Bài 02: Người làm thuê bán thời gian – Người kinh doanh xây hệ thống.

Trong chuỗi 90 bài viết này, tôi sẽ lần lượt chia sẻ những góc nhìn và trải nghiệm thực tế của mình về Business & Investment, đi theo hành trình:

HƯỚNG NGHIỆP → KHỞI NGHIỆP → ĐẦU TƯ

Không phải để đưa ra một công thức thành công cho tất cả.

Mà để mỗi người có thêm một góc nhìn, từ đó tự xây dựng con đường của chính mình.

ĐẶNG HOÀ | IKIGAI COACH
Kiến Tạo Di Sản Sống